07-04-2008 - Ademhaling
Ademhaling
Zingen doe je niet alleen met de stembanden maar met je hele lichaam en geest.
Zangtechniek en het leren daarvan is daarom sterk persoonsgebonden.
Als je je bijvoorbeeld niet lekker voelt, hoor je dat meteen in je stem.
Of soms heb je wel eens van die dagen dat alles fout gaat, het zingen gaat dan ook meestal ook een stuk minder lekker.
Stemgebruik vergt inspanning van een hoop spiertjes bij je strottenhoofd, maar ook in de rest van je lichaam, zoals bijvoorbeeld je buikspieren.
Als je lichamelijk of emotioneel gespannen bent, dan spannen er een hoop spieren aan in je lichaam. Dat heeft dus direct invloed op je stem.
Vandaar bijvoorbeeld de spreekwoorden: een kikker in je keel hebben of de woorden bleven hem in de keel steken en een brok in je keel hebben.
Je lichaamshouding is belangrijk
Zo het lichaam is gebouwd, is een natuurlijke houding, dus daar kan je vanuit gaan.
Dat betekent dat je op 2 benen staat en je plaatst ze recht onder je bekken.
Je knieën moeten los zijn.
Oef: Span je knieën flink aan totdat het vervelend begint te worden en laat ze los.
Je merkt dat je niet echt door je knieën hoeft te zakken om ze te ontspannen.
Je maakt je lichaam lang, zodat je mooi rechtop staat.
Oef: Stel je voor dat er een touwtje aan je kruin zit en trek dat naar het plafond.
Oef: Je ruggengraat gaat van je stuitje naar je kruin. Pak de uiteinden denkbeeldig vast en rek het iets uit.
Je bekken kantel je naar voren, zodat je een rechte rug krijgt en je knieën minder de neiging hebben zich te overstrekken (op slot te gaan).
Dus geen kont naar achteren want daarvan krijg je een holle rug en op den duur rugpijn.
Oef: Handen in je zij en druk je duimen naar beneden. Hierdoor kantelt je bekken naar voren.
Ga nooit stokstijf stil staan, het woord zegt het al: je bent niet ontspannen.
Als je relaxed staat, ben je altijd enigszins aan het balanceren.
Relaxed betekent niet als een zoutzak er bij staan, wat overigens ook geen gezicht is op een podium, maar actief ontspannen.
Stop energie in je lijf, boem: hier ben ik!
Emotie voel je ook in je keel.
Denk maar aan: Het hart klopte hem in de keel
Lekker los
Als je lekker ontspannen bent, voel je je goed en zing je ook makkelijker.
Het is daarom heerlijk om een warming up te doen. Net als bij sport.
Begin bij je hoofd, dan schouders, armen, rug, benen, knieën en enkels.
Tot slot maak je je zo lang mogelijk (pluk die lekkere kers uit de boom) en laat je je vervolgens voorover vallen.
Blijf maar even lekker hangen terwijl je je op je adem concentreert.
Na een poosje kom je heel langzaam, werveltje voor werveltje weer omhoog, waarbij je je hoofd en armen laat hangen tot je bijna boven bent.
Dit laatste herhaal je nog een keertje en dan ben je lekker relaxed om door te gaan.
Zonder adem geen klank
Zingen, spreken, fluisteren, schreeuwen: Je hebt er adem voor nodig.
Zonder volledige controle over je adem, zul je geen volledige controle over je stem hebben.
De basis van het Zingen ligt dus bij ademhaling.
Als je zingt, heb je niet in 1X al je adem nodig. Dat moet je dus zien te verdelen over je heel muzikale zin.
Om dat te doen, is het handig om door je buik te ademen.
Daar zitten nl allemaal spieren die de adem kunnen controleren, zodat er alleen die ademstroom vrijkomt die je op dat moment nodig hebt. Niets meer maar zeker ook niets minder.
Je longen en je middenrif zitten aan elkaar vast, net als het handvat en de pomp van de fietspomp.
Omdat de longen zelf een slappe massa zijn, hebben zij niet de (spier)kracht om te openen zodat de lucht binnen kan stromen, daar komt het middenrif dus van pas.
Als je geen lucht meer hebt, geven de hersenen een prikkel aan het middenrif: er moet iets gebeuren, anders komt het niet goed!
Het middenrif plat af en gaat naar beneden. Omdat de longen er aan vast zitten, worden die uitgerekt en als je dan je mond erbij open zet, wordt de lucht automatisch naar binnen gezogen.
Draai die fietspomp maar eens om; het handvat (middenrif) gaat naar beneden en door de slang (luchtpijp) wordt de pomp (longen) volgezogen met lucht.
Doordat het middenrif de ruimte nodig heeft om te kunnen dalen, moeten er allerlei organen aan de kant in de buik. Daarom zet dus je buik uit, anders past het allemaal niet.
Probeer het maar eens
Oef 1: Adem uit, waarbij je je buik zo ver mogelijk intrekt. Ga door totdat je echt
helemaal leeg bent (dit gedeelte mag je vergeten zodra de lage inademing bij je ingeburgerd is). Dan zet je je mond open en laat je voor je gevoel je buik op de grond vallen. Je merkt dan dat je buik uitzet en er lucht in je longen stroomt.
Adem niet verder in dan tot het kuiltje dat net onder je borstbeen zit, want daar houdt de buik echt op.
Alles wat je daarboven nog inademt, daar heb je geen controle over als je gaat Zingen. Die neiging heb je wel heel snel, omdat je dat (hoogstwaarschijnlijk) zo gewend bent.
Maar geloof me, je hebt er helemaal niets aan, sterker nog: het belemmert je zelfs enorm tijdens het Zingen.
Deze oefening een aantal keer herhalen in alle rust, dat is erg belangrijk. Neem ook een paar seconden de tijd tussen de inademing en de uitademing, want als je snel puft dan kan je dizzy worden.
Je kunt eventueel een hand op je buik leggen om te voelen wat er gebeurt,of voor de spiegel gaan staan om te kunnen zien wat je buik doet.
En inderdaad: het vrouwelijke schoonheidsideaal is even niet meer aanwezig.
Dat moet je dus ook toelaten, het is niet anders.
Tijdens een optreden kan je altijd een iets langer truitje dragen.
Door je mond
Adem door je mond in, dat heeft de volgende voordelen:
Je adem is vrijwel geruisloos (niets zo irritant als een hijgende zanger(es) of Hans van der Togt).
Je krijgt in kortere tijd meer adem binnen dan als je door je neus ademt en dat is handig omdat je vaak niet veel tijd tussen de zinnen door hebt om te ademen.
Je mond en keel staan open en dat is handig, want je wilde net gaan Zingen. Je zet dus eigenlijk je instrument klaar, zo zet een gitarist ook alvast zijn vingers op de snaren voordat hij gaat spelen.
Hoe relaxeder je bent, des te gemakkelijk het lage ademen gaat.
Als je namelijk heel ontspannen bent, bijvoorbeeld als je op de bank ligt met een boek of voor een film, of als je net wakker wordt, dan adem je automatisch al door je buik. Baby´s tot een jaar of 3, ademen automatisch door de buik, het is dus een bezigheid die er van nature al in zit.
Doordat een kind zich steeds bewuster wordt van de (snelle, met stress gevulde) buitenwereld, maar ook door de groei van de organen, kruipt de ademhaling langzaam omhoog.
Maar let er maar eens op als je ´sochtends wakker wordt, je adem zit dan in je buik. Dus geheel verdwenen is de goede gewoonte nooit, hij zakt alleen wat weg en als je er vaker op gaat letten, komt het vanzelf weer terug.
Je voelt je er een stuk rustiger bij. Let maar eens op als je zenuwachtig bent, waar je adem dan zit. Je komt dan een stuk moeilijker uit je woorden en kan niet meer optimaal nadenken.
Als je dan heel even de tijd neemt om je adem in je buik te krijgen, merk je dat je minder nerveus wordt en weer beter kunt nadenken (altijd handig voor een examen o.i.d.).
Beter 3 minuten geconcentreerd studeren, dan 15 minuten tijdens de (af)was.
Nu wordt het lastig
Het lage ademen is niet alles wat je nodig hebt om je stem volledig mee te kunnen beheersen, je hebt er namelijk ook ademsteun voor nodig.
Zoals eerder beschreven, heb je als je zingt, niet in 1X al je adem nodig.
Je moet dus leren de adem te verdelen over je hele muzikale zin.
Om het juiste stroompje adem naar boven te laten komen, moet het middenrif langzaam weer omhoog gaan.
Dat doe je door je buikspieren en een deel van je rugspieren aan te spannen.
Doe je dat niet, dan schiet het middenrif net zo snel weer omhoog als hij omlaag is gegaan, vallen je longen in en ben je al je lucht ineens weer kwijt.
Je buikspieren moet je dus aanspannen, dat zorgt ervoor dat het middenrif langzaam omhoog gaat en dus precies die ademstroom vrijkomt die je op dat moment nodig hebt.
Liever dagelijks 3 X 3 minuten op je adem studeren, dan 1 X 10 minuten.
Hoe doe je dat?
Oef 2: Herhaal oefening 1.(dat is dus de inademing)
Dan druk je een paar vingers in je buik (ongeveer 10 cm. boven je navel) en maak je het volgende geluid: tss,tss,tss,tss, tssssssss tot je helemaal leeg bent.
Dit doe je met forse stootjes (alsof je venijnig SST! tegen iemand sist), zodat je je buikspieren goed voelt.
Als je dit goed doet, dan spannen je buikspieren aan, naar buiten toe wel te verstaan. Ik spreek dan ook liever van uitspannen dan van aanspannen.
Je kunt namelijk wel nagaan dat als je je buikspieren intrekt, je buik ook intrekt. Daarmee heeft het middenrif geen ruimte meer in je buik en vertrekt meteen weer naar boven. De longen verslappen zodat de lucht niet blijft, weg adem.
Doe deze oefening ook waarbij je een hand in je zij knijpt. Wat voel je (behalve pijn in je zij)? Als het goed is, spannen dus je buik- maar ook je rugspieren aan.
Oef 3: Daarna probeer je eens in 1 tsssss helemaal uit te ademen, waarbij je moet proberen je buikspieren tot het eind aangespannen te houden.
Dit is erg belangrijk, want als je zingt moet het einde van je zin net zo klinken als het begin. Het moet geen flauwe, met lucht gevulde klank zijn, maar zeggingskracht hebben. En veel herhalen.
Volhouden
In het begin zul je merken dat je je spieren niet tot het eind van je adem aangespannen kunt houden.
Is niet erg, als je begint met hardlopen, trek je ook geen marathon.
Waarschijnlijk is het zelfs zo dat niet alleen je buikspieren aanspannen, maar in je hele lijf spieren aangespannen zijn.
Dit is volkomen normaal. Je bent het namelijk niet gewend om je buik- en rugspieren lang aangespannen te houden, dus het vergt nogal wat inspanning.
En daarbij is het niet ondenkbaar dat je op een gegeven moment merkt dat je schouders, nek en armen ook erg gespannen zijn.
Je leert gaandeweg je buik -en rugspieren te isoleren van de rest, zodat alleen die spieren aanspannen en alle andere spieren in je lijf lekker relaxed zijn.
Daarom zeg ik altijd:
Af en toe even GEK doen! Springen, gekke bekken, zwaaien, draaien en swingen. Dat ontspant zodat je weer lekker verder kunt.
Uitdaging
Een leuke uitdaging, maar ook zeker een goede oefening is om te kijken hoe lang je uit kunt ademen en dus hoe lang je op 1 adem kunt Zingen met ademsteun.
Op de volgende manier kan je het opbouwen:
Oef 4: Adem in door je buik (oef 1) en adem op tfff in 10 seconden helemaal leeg.
Meestal lukt dit al gauw. Je ademt dus een relatief grote ademstroom uit, let er maar eens op. Dit kan je vergelijken met luid zingen (en dat kan iedereen).
Controleer ook of je buikspieren aangespannen bleven.
Daarna bouw je het uit, 12, 15, 18, 20, 25, 30, 35 seconden etc.
De ademstroom wordt dus steeds kleiner, wat je kunt vergelijken met zachter zingen.
Voor alle oefeningen geldt: veel doen, dan gaat het des te sneller vanzelf.
Have fun...
Gepost door: lastyles op 07-04-2008 om 16:19
|
|